حمل ايشاع بولد خبردار كند تا موجب بشاشت و خوشحالى و شكر گذارى من شود و مزيح مشقت انتظار گردد * ( قالَ ) * گفت جبرئيل كه خدا ميگويد * ( آيَتُكَ ) * نشانهء تو بر اين امر * ( أَلَّا تُكَلِّمَ النَّاسَ ) * آنست كه سخن نگويى يعنى قادر نباشى بر سخن گفتن با مردمان با وجود صحت آلت كلام * ( ثَلاثَةَ أَيَّامٍ ) * سه روز * ( إِلَّا رَمْزاً ) * مكر اشاره كردن بر وى يا دست يا بر زمين نويسى آنچه خواهى كه اعلام مردمان كنى اين استثناى منقطع است و گويند متصل است و مراد بكلام هر چه دلالت كند بر ضمير از قول و فعل و حبس لسان زكريا از مكالمه به جهت آنست كه تا درين مدت قول او منحصر باشد به ذكر خدا و شكر او به جهت اداء حق اين نعمت كانه قال ( ايتك ان تحبس لسانك الا عن الشكر ) و قوله * ( وَاذْكُرْ رَبَّكَ ) * مؤكد اين قول است و مبين غرض از حبس لسان يعنى ياد كن پروردگار خود را * ( كَثِيراً ) * ياد كردن بسيار يا در زمان بسيار و تقييد امر بكثرة دلالت مىكند بر آنكه تكرار به دو بار و سه بار كافى نيست بلكه مراد آنست كه در مدت حبس لسان پيوسته ذكر خدا كن * ( وَسَبِّحْ ) * و تسبيح گوى او را * ( بِالْعَشِيِّ ) * در طرف آخر روز كه آن زوالست تا بغروب و گويند كه از عصر تا بغروب يا از غروب تا بذهاب صدر ليل * ( وَالإِبْكارِ ) * و در بامداد يعنى از طلوع فجر تا بوقت چاشت و نزد بعضى مراد نماز صبح و شامست از عطا مرويست كه مراد بعدم تكلم روزه صمت است كه در شرع ايشان جايز بود و باقى قصه زكريا در سورهء مريم خواهد آمد انشاء اللَّه تعالى و چون ذكر زن عمران نمود و بيان فضل دختر او كرد على اجمال بعد از اين ذكر تفصيل اين اجمال مىكند بقوله * ( وَإِذْ قالَتِ الْمَلائِكَةُ ) * ياد كن آن زمانى را كه گفت جبرئيل يا جمعى از ملائكه كه بمشافهه به او گفتند كه * ( يا مَرْيَمُ ) * اى پرستار خدا * ( إِنَّ اللَّه اصْطَفاكِ ) * بدرستى كه خدا برگزيد ترا براى عبادت يا قبول كرد تو را از براى خدمت مسجد خود يا صفت انوثت يا پرورش داد تو را بعصمت * ( وَطَهَّرَكِ ) * و پاكيزه ساخت تو را از لوث شرك يا از قاذوراتى كه نساء را مىباشد چون حيض و نفاس يا از خصال ذميمه و عادت قبيحه * ( وَاصْطَفاكِ ) * و برگزيد تو را تكرار براى تأكيد است يعنى بيشبهه برگزيد تو را * ( عَلى نِساءِ الْعالَمِينَ ) * بر زنان روزگار توبه آنكه تو را بى شوهر فرزندى دهد و بنفخهء جبرئيل مخصوص گرداند